Deze rubrieken zijn onlangs aangemaakt en worden druppelsgewijs aangevuld. 


RELIKWIEWATWAAR


Devotionalia

 

 


Verschil tussen relikwieën en devotionalia


Vaak worden deze begrippen door elkaar gehaald, vooral in de volksmond en op bijvoorbeeld Marktplaats worden devotionalia al snel een relikwie genoemd en dat zeer ten onrechte. Wat zijn de verschillen:

 

Relikwieën

Binnen het Rooms-katholicisme worden met relikwieën de overblijfselen bedoeld van het lichaam van heiligen of voorwerpen die met het lichaam van heiligen in contact zijn geweest. Er zijn drie categorieën:


o Eerstegraads relieken: complete lichamen of lichaamsdelen van overleden heiligen;

o Tweedegraads relieken: voorwerpen die met een heilige in contact zijn geweest tijdens hun leven (kleding, schoeisel,       gebruiksvoorwerpen, enz.);

o Derdegraads relieken: voorwerpen die met een heilige in contact zijn geweest na hun dood (de Heilige Lans, lijkwades, aarde uit een graf, enz.).  

Het vereren van relikwieën is terug te voeren op de vroegchristelijke gewoonte om de liturgie te vieren boven het graf van martelaren. Toen in later tijden op dergelijke graven kerken verrezen, ontstond de gewoonte om relikwieën in of onder het altaar te plaatsen. Onder het altaar dient zich daarom nog altijd een relikwie van een martelaar te bevinden.  
In de late Middeleeuwen vormden relikwieën een bron van levendige handel.
Tegenwoordig verbiedt de katholieke kerk het handelen in eerste- en tweedegraads relikwieën. Handel in relikwieën uit de derde graad is wél toegestaan.
Een relikwie draagt een zegel en komt met een certificaat. Zegels en certificaten worden afgegeven door bisschoppen, abten en in het bijzonder de vicaris-generaal van het bisdom Rome. Als de zegel verbroken of niet aanwezig is, is de authenticiteit niet meer aan te tonen.
Overigens moet gezegd worden dat dit eigenlijk geldt voor alle relikwieën van heiligen die geleefd zouden hebben vóór ongeveer 1600.  

 

Devotionalia
is de verzamelnaam voor kleine religieuze voorwerpen die in rooms-katholieke huisgezinnen werden en worden gebruikt, zoals rozenkransen, wijwaterbakjes, kruisen, zakheiligdommen, bidprentjes, medailles, Agnus Dei's, huisvlijt, heiligen beelden, enzovoort. 

De naam devotionalia is afgeleid van het begrip devotie, wat toewijding betekent en dat is het doel van de voorwerpen: ze wekken toewijding op voor de gelovigen moeten het in stand houden.

Het zijn vaak de voor iedereen betaalbare massaproducten die gekocht konden en kunnen worden in bedevaartoorden zoals Lourdes, Fatima en Kevelaer, als aandenken aan de bedevaart of als attentie voor zieke familieleden of vrienden of gewoon om in huis op te hangen of bij zich te dragen. 

 

Ex voto's
Een andere categorie die toch in dit rijtje thuishoort is de ex-voto. 

Ex voto is latijn voor 'krachtens een gelofte'.

Het is een gouden, zilveren, metalen of wassen voorwerp geplaatst bij een altaar of een heiligenbeeld in een bedevaartsoord, een kerk of een ander gewijd oord, als dank aan God of een heilige voor een te verkrijgen dan wel verkregen gunst of genezing. 

Een geschenk te geven aan een godheid om hem of haar te danken voor een verleende gunst, is al bekend in de Griekse en Romeinse oudheid. Uit het feit dat in de periode van de 6e tot de 10e eeuw herhaaldelijk op kerkelijke concilies verboden werden uitgevaardigd tegen het 'vota solvere' (gelofte inlossen) bij heidense stenen, bomen en bronnen kan worden afgeleid dat het gebruik van ex-voto's een zeer oud en later gekerstend gebruik is.

Een morfologisch ex voto betekent dat de ex-voto gemaakt is naar de vorm van het betreffende lichaamsdeel.

Morfologische ex-voto's komen in alle maten en vormen voor: van het complete lichaam van mens en dier tot alle lichaamsdelen uit- en inwendig.